Çin’in Tiencin kentinde düzenlenen 25. Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı, üye ülkelerin katılımıyla başladı. Açılış konuşmasını yapan Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, örgütün kuruluşundan bu yana çok taraflılık ilkesiyle hareket ederek, adalet ve eşitliğin savunucusu haline geldiğini belirtti.
“Çok kutuplu dünya için işbirliği şart”
Şi Cinping, ŞİÖ’nün uluslararası arenada hegemonyacılığa ve güç siyasetine karşı denge unsuru olduğunu dile getirerek, örgüt üyelerine birlik ve dayanışmayı artırma çağrısında bulundu. Çin lideri, “Eşit ve düzenli bir çok kutuplu dünya ile kapsayıcı ekonomik küreselleşmeyi savunmalı, küresel yönetim sistemini daha adil hale getirmeliyiz.” ifadelerini kullandı.
Ekonomik işbirliği vurgusu
ŞİÖ’nün bugün 26 ülkeyi kapsayarak dünyanın en geniş bölgesel örgütü haline geldiğini hatırlatan Şi, 50’den fazla alanda yürütülen işbirliğinin 30 trilyon dolarlık bir değer yarattığını aktardı. Çin’in örgüt üyeleriyle ticaret hacminin 2,3 milyar doları aştığını, yatırımlarının ise 84 milyar dolara ulaştığını kaydeden Şi, enerji altyapısı, yeşil sanayi, dijital ekonomi, yapay zekâ ve bilimsel inovasyon alanlarında işbirliğinin artırılması gerektiğini söyledi.
Çin lideri ayrıca, bu yıl üye ülkelere 2 milyar yuan (280 milyon dolar) bağış yapacaklarını, ŞİÖ Bankalar Arası Konsorsiyumu üzerinden de 10 milyar yuan (1,4 milyar dolar) kredi sağlayacaklarını açıkladı. Önümüzdeki 5 yıl içinde 10 ülkede “Luban Atölyesi” adı verilen mesleki eğitim merkezleri açılacağını ve 10 bin kişiye eğitim verileceğini duyurdu.
Şanghay İşbirliği Örgütü’nün yapısı
ŞİÖ, temeli 1996’da “Şanghay Beşlisi” olarak atılan ve 2001’de Özbekistan’ın katılımıyla kurumsallaşan bir güvenlik ve ekonomik işbirliği örgütü. 2017’de Hindistan ve Pakistan, 2021’de İran ve 2024’te Belarus’un katılımıyla üye sayısı 10’a yükseldi.
Moğolistan ve Afganistan “gözlemci” statüsünde yer alırken, Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 14 ülke ise “diyalog ortağı” konumunda. Bugün örgüt, Avrasya kıtasının yüzde 65’ini kapsayan coğrafyası, dünya nüfusunun yüzde 40’ını ve küresel GSYH’nin yüzde 30’unu temsil etmesiyle dikkati çekiyor.
AA
