Çin hükümeti, Japonya Başbakanı Takaiçi Sanae’nin Tayvan’a yönelik olası bir askeri müdahaleyi “Japonya’nın varlığını tehdit eden durum” olarak değerlendireceğine ilişkin sözleri nedeniyle Tokyo yönetimine resmî protesto notası verdi. Açıklamalar, iki ülke arasında zaten hassas olan diplomatik dengeleri daha da gerdi. Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Sun Veydong, Japonya’nın Pekin Büyükelçisi Kenji Kanasugi’yi Bakanlığa çağırarak ülkesinin rahatsızlığını iletti.
Pekin’den Sert Mesaj: “1,4 Milyar Çin Halkı Buna Müsamaha Göstermez”
Sun Veydong, görüşmede Takaiçi’nin geçen hafta Japon parlamentosunda yaptığı açıklamaların, Japonya’nın Tayvan Boğazı’na silahlı müdahale ihtimalini ima ettiğini belirtti. Buna rağmen Başbakan’ın sözlerini geri almamasının kabul edilemez olduğunu söyleyen Sun, ifadelerin uluslararası hukuku ihlal ettiğini, savaş sonrası uluslararası düzeni tehdit ettiğini ve “tek Çin” ilkesine aykırı olduğunu dile getirdi.
Sun, açıklamaların Çin halkının duygularını incittiğini vurgulayarak, “1,4 milyarlık Çin halkı buna asla müsamaha göstermeyecektir.” dedi. Japonya’nın, tarihsel sorumluluklarını dikkate alarak sözlerini geri çekmesi gerektiğini, aksi halde sonuçlarına katlanacağını ifade etti.
“Tayvan, Çin’in İç İşidir”
Sun, Tayvan sorununun Çin’in en temel çıkarlarından biri olduğunu ve dokunulmaz bir kırmızı çizgi niteliği taşıdığını söyledi. “Tayvan, Çin’in kutsal toprağıdır” diyen Sun, adaya dair her türlü kararın yalnızca Çin halkına ait olduğunu, dış güçlerin müdahale hakkı bulunmadığını belirtti. Japonya’nın tarihteki 14 yıllık işgal dönemine gönderme yapan Çinli yetkili, bugün de Çin’in yeniden birleşme sürecine müdahale edilmesi halinde bunun karşılıksız kalmayacağını söyledi.
Tokyo Yönetiminden Geri Adım Yok
Başbakan Takaiçi, 7 Kasım’daki parlamento oturumunda Tayvan Boğazı’na yönelik bir askeri müdahalenin Japonya için “varlığını tehdit eden durum” olarak görüleceğini açıklamıştı. Japonya’nın 2015 Ulusal Güvenlik Yasası’na göre böyle bir durum, ülkenin müttefiklerine yönelen ve Japonya’yı da tehdit eden bir saldırı anlamına geliyor. Bu şartlar altında Japonya, “öz savunma güçleri” olarak adlandırdığı askeri unsurlarını devreye sokabiliyor.
Çin yönetimi, sözleri ilk günden itibaren tepkiyle karşılamıştı. Takaiçi ise gelen tepkiler sonrası açıklamalarının varsayımsal olduğunu, gelecekte bu tür yorumlardan kaçınacağını söylemiş ancak sözlerini geri çekmeyi reddetmişti.
Çin–Tayvan Anlaşmazlığının Arka Planı
Tayvan’ın siyasi statüsü, Çin ile Japonya arasındaki tartışmaların tarihsel bir parçası olmayı sürdürüyor. 1895’teki Birinci Çin-Japon Savaşı sonrası Japonya’nın kontrolüne geçen ada, Tokyo’nun 1945’te İkinci Dünya Savaşı’nda teslim olmasıyla Müttefik Devletlere devredilmişti. İç savaş sonrasında ise Çin Halk Cumhuriyeti ana karada kurulurken, yenilen Koumintang güçleri Tayvan’a çekilerek yönetimi orada sürdürdü.
Pekin, Tayvan’ın Çin’in ayrılmaz parçası olduğunu savunmaya devam ediyor. Bu nedenle Tayvan’ın bağımsız diplomatik ilişkiler kurmasına, uluslararası kuruluşlarda yer almasına karşı çıkıyor. Son yıllarda Tayvan üzerindeki askerî baskıyı artıran Çin, gerekirse güç kullanarak yeniden birleşme hedefinden vazgeçmeyeceğini sık sık vurguluyor.
AA
