Mekke Paktı İlk Sınavında: Ensarullah’ın Saldırıları ve Suudi Arabistan’ın Müttefiklerinin Sessizliği

Yemen’deki gerilimlerin önemli bir bölümünün Kızıldeniz’e ve bölgesel savaşla bağlantılı saldırılara kaydığı bir dönemin ardından, son günlerde yaşanan gelişmeler Ensarullah ile Suudi Arabistan arasındaki çatışma hattını yeniden ön plana çıkardı. Ensarullah’ın Suudi Arabistan’a bağlı güçlerin mevzilerine yönelik füze ve İHA saldırıları, Muha Limanı’nın hedef alınması ve ardından Suudi Arabistan topraklarındaki Cizan petrol tesislerinin vurulması, krizin yeni bir aşamaya girdiğine işaret ediyor. Bu yeni aşamada Riyad, artık yalnızca Yemen savaşındaki taraflardan birinin destekçisi değil, aynı zamanda doğrudan tehdit altında bulunan bir aktör konumuna yeniden gelmiş durumda.

Yeni saldırı dalgası ağustos ayının başından itibaren yoğunlaştı. 6 Ağustos’ta Yemen hükümetine bağlı kaynaklar, Ensarullah’ın Marib ve Hadramut’taki askerî kamplara düzenlediği füze saldırılarında Suudi Arabistan’a bağlı en az 30 unsurun öldüğünü, 15 kişinin de yaralandığını açıkladı. Ensarullah ise daha yüksek bir rakam vererek 45 kişinin öldüğünü ileri sürdü. Rakamlar arasındaki bu farklılık, teyit edilmiş veriler ile çatışmanın taraflarınca öne sürülen iddiaların birbirinden ayrılması gerektiğini gösteriyor.

Birkaç gün sonra, Kızıldeniz kıyısındaki stratejik Muha Limanı yeni bir füze ve İHA saldırısı dalgasının hedefi oldu. Suudi Arabistan’a bağlı güçler tarafından açıklanan son verilere göre saldırılarda dört asker ve üç sivil hayatını kaybederken, 30 kişi de yaralandı. Ensarullah, operasyonun hedefinin Suudi güçlerinin toplandığı noktalar ile silah depoları olduğunu açıkladı. Aynı zamanda Sana’ya yakın bazı kaynaklar, ölen ve yaralananlar arasında Suudi subayların da bulunduğunu ileri sürdü. Ancak bu iddia henüz bağımsız kaynaklar veya Suudi Arabistan tarafından doğrulanmış değil.

Muha saldırısının önemi yalnızca can kayıplarının sayısıyla sınırlı değil. Liman, Yemen’in batı kıyısında, Ensarullah karşıtı ve Suudi Arabistan tarafından desteklenen güçlerin bulunduğu bir bölgede yer alıyor. Bu nedenle Muha’ya yönelik saldırı, Ensarullah’ın Riyad’ın Yemen’deki rakip güçlere verdiği askerî ve siyasi desteğin maliyetini artırma çabasının bir parçası olarak değerlendirilebilir. Nitekim Ensarullah’ın resmî söyleminde de son saldırıların hedefleri, Suudi Arabistan’ın bu güçlere verdiği destekle ilişkilendiriliyor.

Ancak en önemli gelişme 9 Ağustos’ta yaşandı. Ensarullah, Suudi Arabistan’ın Cizan bölgesindeki Aramco rafinerisini bir İHA ile hedef aldığını açıkladı. Suudi Arabistan, tesiste yangın çıktığını ve yangının kontrol altına alındığını doğruladı. Mevcut bilgilere göre olayda can kaybı yaşanmadı. Cizan, Yemen sınırına yakınlığı ve enerji altyapısının taşıdığı önem nedeniyle savaşın önceki dönemlerinde de Suudi Arabistan’ın hassas bölgelerinden biri olarak öne çıkmıştı. Bu tür hedeflere yönelik saldırıların yeniden başlaması, Suudi enerji tesislerinin Ensarullah’ın Riyad üzerindeki başlıca baskı araçlarından biri olduğu geçmiş yılları yeniden hatırlatıyor.

Zamanlama Çelişkisi: Saldırı “Mekke Paktı”nın Hemen Ardından Geldi

Bu gelişmeleri siyasi açıdan daha önemli hâle getiren unsur, yeni bir güvenlik mimarisinin şekillenmeye başladığı bir döneme denk gelmesidir. 7 Ağustos 2026’da Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan, Mekke’de ortak bir savunma anlaşması imzaladı. Anlaşmanın kamuoyuna açıklanan en önemli maddesi, kolektif savunma mantığıyla açık bir benzerlik taşıyor: Üç ülkeden birine yönelik saldırı, üçüne birden yapılmış sayılacak.

Ancak bu anlaşma bir anda ortaya çıkmadı. Suudi Arabistan ile Pakistan, Eylül 2025’ten bu yana ikili bir savunma anlaşmasına sahipti. Ocak 2026’da ise Riyad, İslamabad ve Ankara’nın bu savunma iş birliğinin üçlü bir versiyonu üzerinde çalıştığı bildirilmişti. Bu süreç nihayetinde son Mekke Anlaşması’nın imzalanmasıyla sonuçlandı.

İşte Cizan’a yönelik saldırı bu noktada özel bir önem kazanıyor. Anlaşmanın imzalanmasından yalnızca yaklaşık iki gün sonra, Suudi Arabistan toprakları Ensarullah’ın üstlendiği bir saldırının hedefi oldu. Görünürde, “birine yapılan saldırı, hepsine yapılmış sayılır” ilkesi kelimesi kelimesine uygulanacak olsaydı, bu olay yeni savunma paktının ilk fiilî sınavı olabilirdi. Buna rağmen, bu raporun hazırlandığı ana kadar Cizan saldırısına karşılık olarak Türkiye veya Pakistan’ın Yemen’deki çatışmaya askerî olarak müdahil olduğuna ilişkin herhangi bir işaret görülmedi.

Bu tepkisizlik, birçok analistin daha önce dile getirdiği iddiaları destekleyen bir gösterge olarak değerlendirilebilir. Söz konusu analistlere göre bu tür anlaşmalar çoğu zaman kâğıt üzerinde güçlü görünmekle birlikte, bunların sahada operasyonel bir mekanizmaya dönüşmesi oldukça güçtür. Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye’nin birbirleriyle örtüşmeyen, hatta bazı alanlarda çelişen çok sayıda stratejik önceliği bulunuyor. Bu nedenle üç ülkenin güvenlik politikalarının tek bir ortak eksende bütünleştirilmesi oldukça zor görünüyor. Paktın iddialı söylemi ile ilk aşamada verilen sınırlı tepki arasındaki bu mesafe önemli bir soruyu gündeme getiriyor: “Birine saldırı, hepsine saldırıdır” ilkesi pratikte tam olarak ne anlama geliyor?

Bu soru özellikle Türkiye açısından hassas bir nitelik taşıyor. Ankara’nın NATO üyesi olması nedeniyle Yemen savaşına doğrudan müdahil olması, bölgesel dengeleri çok daha karmaşık hâle getirebilir. Pakistan ise Suudi Arabistan ile sahip olduğu derin askerî ilişkilere rağmen, İran ile ilişkilerini ve kendi iç siyasi ve toplumsal hassasiyetlerini de hesaba katmak zorunda. Bu nedenle her iki ülkenin de “ortak savunma” kavramını mümkün olduğunca caydırıcılık, istihbarat paylaşımı, eğitim, hava savunması ve siyasi destek çerçevesinde tutmaya çalışması; doğrudan askerî müdahaleyi ise ancak çok daha ağır koşullarda gündeme getirmesi muhtemel görünüyor.

Suudi Arabistan Zor Bir Tercihle Karşı Karşıya

Riyad açısından da mevcut koşullar, 2015-2022 arasındaki Yemen savaşından farklılık gösteriyor. Suudi Arabistan son yıllarda Yemen’deki doğrudan savaştan uzaklaşmaya ve Ensarullah ile yürütülen müzakereler yoluyla kendi topraklarına yönelik tehdit seviyesini azaltmaya çalışmıştı. Füze ve İHA saldırılarının yeniden başlaması ise bu politikayı ciddi bir ikilemle karşı karşıya bırakıyor: Geniş çaplı bir askerî karşılık, Suudi Arabistan’ı yeniden Yemen’deki yıpratıcı savaşın içine çekebilir; karşılık verilmemesi ise Riyad’ın caydırıcılık gücünü ve hatta yeni savunma paktının güvenilirliğini sorgulanır hâle getirebilir.

Diğer taraftan Ensarullah da son yıllarda oluşturduğu denklemin hâlâ geçerli olduğunu göstermeye çalışıyor: Yemen’deki savaş, Suudi Arabistan’ın iç güvenliği hesaba katılmadan yönetilemez. Riyad tarafından desteklenen güçlerin Marib ve Muha’da hedef alınması baskının bir boyutunu oluştururken, saldırıların Cizan’a ve Suudi Arabistan’ın enerji altyapısına taşınması aynı stratejinin daha ileri bir aşaması olarak değerlendirilebilir.

Dolayısıyla son birkaç günde yaşananlar yalnızca Yemen’de yeni bir çatışma dalgasından ibaret değil. Aynı anda üç önemli konu sınanıyor: Ensarullah’ın tehdidi yeniden Suudi Arabistan topraklarına taşıyabilme kapasitesi, Riyad’ın Yemen’de doğrudan savaşa geri dönüp dönmeme konusundaki iradesi ve hepsinden önemlisi Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında kurulan yeni savunma paktının pratikteki güvenilirliği.

Saldırıların sınırlı kalması durumunda, Mekke Paktı’nın da büyük ihtimalle siyasi destek ve savunma iş birliği düzeyinde kalması beklenebilir. Ancak saldırıların Suudi Arabistan’daki petrol tesislerine, havalimanlarına veya şehirlere yayılması ve ciddi can kayıplarına yol açması hâlinde Ankara ve İslamabad çok daha zor bir soruyla karşı karşıya kalacaktır: “Birine saldırı, hepsine saldırıdır” ifadesi gerçekten uygulanabilir bir operasyonel ilke mi, yoksa kâğıt üzerinde kalan caydırıcı bir formülden mi ibaret?

Türkiye Bir Çelişkiyle Karşı Karşıya

Mekke Paktı, Türkiye içinde de farklı tepkilerle karşılandı. AK Parti ve MHP’nin desteğine karşılık, İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez, anlaşmayı “anlamsız ve tehlikeli” olarak nitelendirerek tüm maddelerinin TBMM’de ayrıntılı biçimde incelenmesini talep etti. CHP Grup Başkanvekili Murat Emir ise Türkiye’nin Suudi Arabistan ve Pakistan’ın çatışmalarına sürüklenme ihtimaline karşı uyarıda bulunarak Ankara’nın başka ülkelerin “kiralık koruması” hâline gelmemesi gerektiğini vurguladı. Buna karşılık AK Parti ve MHP milletvekilleri, anlaşmayı caydırıcılığın artırılması; Türkiye’nin askerî kapasitesi, Pakistan’ın gücü ve Suudi Arabistan’ın ekonomik imkânlarının bir araya getirilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirdi.

Pakta yönelik eleştiriler yalnızca seküler muhalefet çevreleriyle sınırlı kalmadı. İslamcı Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan da bu paktın Türkiye’yi bölgesel krizlerin bir parçası hâline getirebileceği ve hatta ülkeyi ABD ile İsrail’in İran’a karşı oluşturmak istediği bölgesel denge içerisinde konumlandırabileceği uyarısında bulundu. Bu itiraz, Suudi Arabistan’ın Müslüman Kardeşler (İhvan-ı Müslimin) ile geçmişten gelen anlaşmazlıkları ve Türkiye’deki siyasal İslamın bazı kesimlerinin İhvan çizgisindeki hareketlerle yakınlığı dikkate alındığında daha da önem kazanıyor. Erbakan, böylesine sınırlı bir ittifak yerine, D-8 gibi yapılar üzerinden İslam ülkeleri arasındaki daha geniş kapsamlı iş birliğinin yeniden canlandırılması gerektiğini savunuyor.

Nihai Analiz

Son gelişmeler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, “Mekke Paktı”nın, en azından mevcut koşullarda, hızlı bir şekilde harekete geçirilebilecek kolektif bir savunma mekanizmasından ziyade siyasi ve caydırıcı bir işlev taşıdığı görülüyor. “Bir üyeye yapılan saldırı, tüm üyelere yapılmış sayılır” gibi ifadeler güçlü bir ittifak görüntüsü oluşturuyor. Ancak ilk sınamalar, bu söylemin askerî eyleme dönüştürülmesinin çok daha karmaşık olduğunu gösteriyor. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın her biri farklı bölgesel ilişkilere, tehdit algılarına ve sınırlamalara sahip. Bir üyenin diğerinin savaşına askerî olarak dahil olması, paktın sağlayacağı faydaların çok ötesinde maliyetler doğurabilir. Bu nedenle Türkiye ve Pakistan’ın Cizan’a yönelik son saldırının ardından herhangi bir askerî tepki göstermemesi, paktın sembolik gücü ile operasyonel kapasitesi arasındaki mesafenin ilk işaretlerinden biri olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte, paktın geleceği hakkında kesin bir hükme varmak için henüz erken.

Diğer tarafta ise daha önemli bir gelişme, Ensarullah’ın Yemen’de giderek güç kazanmasıdır. Marib ve Muha’ya yönelik son saldırılar, hareketin Yemen hükümeti ile Suudi Arabistan tarafından desteklenen güçlerin kontrolündeki bölgeler üzerindeki baskısını artırmaya çalıştığının bir göstergesi olarak okunabilir. Bu eğilimin devam etmesi hâlinde Riyad açısından denklem giderek zorlaşacaktır. Yemenli müttefiklerini korumak amacıyla daha fazla müdahalede bulunması, Suudi Arabistan topraklarını yeniden savaşın doğrudan bir parçası hâline getirebilir. Cizan’daki tesislere yönelik son saldırı tam da böyle bir denklemin mümkün olduğunu gösterdi. Ensarullah hâlâ Yemen içindeki çatışmanın maliyetini Suudi Arabistan’ın hassas altyapısına taşıyabilecek kapasiteye sahip. Böyle bir ortamda rafineriler, enerji tesisleri ve ülkenin güneyindeki kritik altyapılar yeniden Riyad’ın güvenlik hesaplarının en kırılgan noktalarından biri hâline geliyor.

Muhammed bin Selman’ın karşı karşıya olduğu sorun yalnızca Yemen cephesiyle de sınırlı değil. Suudi Arabistan’daki ABD askerî varlığı ve Washington ile bağlantılı askerî altyapı, İran ile ABD arasında doğrudan bir savaş çıkması hâlinde Riyad’ı başka bir riskle karşı karşıya bırakabilir. Elbette İran’ın Suudi Arabistan’a saldırmasının kaçınılmaz olduğu söylenemez. Ancak Tahran, geçmişteki bölgesel krizlerde, bölge ülkelerinin topraklarının veya tesislerinin İran’a karşı operasyonlarda kullanılması durumunda söz konusu noktaların karşılık verilecek hedefler arasına girebileceği yönünde uyarılarda bulundu. Dolayısıyla Suudi Arabistan’ın Washington ile savunma bağları derinleştikçe ve Amerikan üsleri ile tesislerinin olası bir savaşta oynayacağı rol arttıkça, Riyad’ın kendi topraklarını İran-ABD çatışmasının dışında tutması da giderek zorlaşabilir.

Sonuç olarak Suudi Arabistan iki yönlü bir güvenlik ikilemiyle karşı karşıya. Güneyde, Yemen savaşının yeniden tırmanması hâlinde füze ve İHA kapasitesi sayesinde baskıyı Suudi topraklarına taşıyabilen Ensarullah bulunuyor. Bölgesel düzeyde ise İran ile ABD arasındaki rekabet, Washington’ın Suudi Arabistan’daki askerî varlığını bir güvenlik garantisinden potansiyel bir risk unsuruna dönüştürebilir. Muhammed bin Selman açısından temel sorun da tam olarak burada ortaya çıkıyor: Suudi Arabistan güvenliğini güçlendirmek için dış ittifaklara ihtiyaç duyuyor; ancak bölgesel bir savaş durumunda aynı ittifaklar yeni tehditlerin kaynağı hâline gelebilir.

Bu açıdan Mekke Paktı, yeni bir caydırıcılık katmanı oluşturma ve bunu görünür kılma girişimi olarak değerlendirilebilir: Suudi Arabistan’ın sermayesi ve bölgesel konumu, Türkiye’nin askerî kapasitesi ve savunma sanayisi ile Pakistan’ın askerî gücü aynı çerçevede bir araya getiriliyor. Ancak gerçek sınav, imza törenleri veya siyasi bildiriler değil; üyelerden birinin diğerinden gerçekten savaşa girmesini istediği anda başlayacaktır. Türkiye Suudi Arabistan için Yemen savaşına girmeye hazır değilse, Pakistan Riyad’ın bölgesel çatışmalarının maliyetini üstlenmek istemiyorsa ve Suudi Arabistan da ortaklarının savaşlarına dahil olmaktan kaçınıyorsa, “birine saldırı, hepsine saldırıdır” ilkesi bir “İslam NATO’su” oluşturmaktan ziyade siyasi bir caydırıcılık mesajı olarak kalacaktır.

Belki de temel çelişki tam olarak burada yatıyor: Suudi Arabistan yeni bir kolektif savunma paktını güç gösterisi olarak ortaya koyarken, aynı anda Ensarullah güneyde bu yeni yapının kırmızı çizgilerini fiilen sınamaya başlamış durumda. Bu nedenle Mekke Paktı’nın gerçek güvenilirliğini belirleyecek olan anlaşmanın metnindeki iddialı ifadeler değil, üyelerin bir sonraki ciddi krizde verecekleri somut tepki olacaktır.