Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Abdulilah Ece, yapay zeka ve gelişmiş yazılımların ilaç tasarım sürecine sunduğu katkılara dikkat çekti. Ece, bu teknolojiler sayesinde ilaç geliştirme sürecinin daha düşük maliyetle ve daha yüksek başarı oranıyla sürdürülebilir hale geldiğini söyledi.
Üniversite tarafından yapılan açıklamaya göre, ilaç tasarımı genellikle uzun ve yüksek maliyetli bir süreç. Prof. Dr. Ece, bir ilacın piyasaya çıkmasının yaklaşık 3 milyar dolara mal olduğunu vurgulayarak, bilgisayar destekli tasarımın bu yükü büyük ölçüde hafiflettiğini belirtti.
“Gelişmiş yazılımlar sayesinde daha sentezlenmeden milyonlarca molekül sanal ortamda taranabiliyor. Örneğin bir çalışmamda 150 milyondan fazla maddeyi Alzheimer’a karşı taradım ve umut vadeden 15 adayı belirledim,” ifadelerini kullanan Ece, bilgisayar ortamında ilaçların sadece hedef proteine değil, diğer proteinlerle olan etkileşimlerinin de analiz edilebildiğini aktardı.
Bu teknolojinin ilaçların yan etkilerini azaltma konusunda da büyük avantaj sağladığını belirten Ece, daha güvenli tedaviler sunulabildiğini ve çevreye salınan kimyasal atıkların da azaldığını vurguladı.
Yapay zekanın bu alandaki rolünün giderek arttığını dile getiren Ece, teknolojinin etkili kullanılabilmesi için doğru veriyle beslenmesi ve bu süreci yöneten kişinin bilimsel yeterliliğinin kritik olduğunu belirtti. Ece ayrıca, Biruni Üniversitesi’nde kurduğu ECE Research grubu ile in siliko laboratuvarlarında yüksek donanımlı bilgisayarlarla çalışmalar yürüttüklerini kaydetti.
Yurt içi ve yurt dışında bilgisayar destekli ilaç tasarımı üzerine eğitimler verdiğini aktaran Ece, Trinity College Dublin ve İngiltere Biyokimya Derneği gibi prestijli kurumlarda dersler ve sunumlar gerçekleştirdiğini söyledi. Ancak uzman sayısının hâlâ yetersiz olduğunu da sözlerine ekledi.
İlaç tasarımının çok disiplinli bir yaklaşım gerektirdiğini vurgulayan Ece, Türkiye’de meslekler arası iş birliğinin zayıf olduğunu belirterek, bu önyargılar aşıldıkça yerli ilaç üretiminin mümkün olacağına inandığını ifade etti.
AA
